Van hysterie tot kuisheidsgordels: ontdek hoe medische misvattingen door de eeuwen heen onze kijk op lichaam en geest hebben gevormd.
Boerhaave Borrelt presenteert Dwaalspoor – Historische misvattingen over lichaam en geest.
De beste bedoeling op basis van verkeerde kennis, het heeft door de eeuwen heen voor heel wat bijzondere -en tragische- situaties gezorgd. Prikkelende verhalen en een lekker drankje, de donkere avonden en woeste winden van november zijn het perfecte moment om ons te bezinnen op de woelige zoektocht naar waarheid binnen de medische geschiedenis. Van hysterie en giftig menstruatiebloed, tot geforceerde kuisheid en onduidelijke anticonceptie.
Tijdens deze avond hebben we een afwisselend programma voor je! Geniet van drie korte talks van 20 minuten: Willem van der Does vertelt over oude denkwijzen en behandelingen in de psychiatrie. Ruben Verwaal weet alles over lichaamssappen in de (verouderde) medische geschiedenis. Onze conservator Bart Grob laat je een échte kuisheidsgordel uit onze collectie zien en onthult de leugens. Tijdens de borrel kan je de tentoonstelling Waarheid? Kunst van de twijfel bekijken. Ook komen onderzoekers en studenten van Universiteit Leiden vertellen over hun onderzoek naar misvattingen rondom anticonceptie.
Deze avond is een samenwerking tussen Studium Generale en Rijksmuseum Boerhaave. Bekijk hier wat we nog meer organiseren binnen het thema van Waarheid? Kunst van de twijfel.
Programma
18.30-19.00 Inloop
19.00-20.30 Praatjes
20.30-21.30 Borrel
Over de sprekers
Willem van der Does
Hysterie een vrouwenziekte? Charcot, de beroemdste neuroloog van de late 19e eeuw, vond van niet. Hij besteedde twintig jaar aan een zoektocht naar een afwijking in de hersenen van hysterische vrouwen én mannen. Ondertussen maakte hij er met behulp van hypnose een spectaculair medisch fenomeen van. Hoe kon de grondlegger van de moderne neurologie uitgroeien tot ‘hogepriester van de hysterie’? Waarom verdwenen de spectaculaire symptomen na zijn dood even snel als ze waren opgekomen?
Bart Grob
De kuisheidsgordel is misschien wel het meest curieuze object in de collectie. Er zijn in de medische literatuur namelijk geen verwijzingen te vinden naar het gebruik. Toch zijn er her en der exemplaren bewaard in collecties? Hoe kan dat? Naast het meest curieus is de kuisheidsgordel misschien wel het meest ondeugende object waar je wellicht rode oortjes van krijgt..
Ruben Verwaal
De historische praktijk van piskijken – het bepalen van ziekte op basis van inspectie van de urine – werkt op de lachspieren: een universitair-geschoolde man gaat ruiken en proeven aan je pis?! Uroscopie wordt snel afgedaan als voorbeeld van kwakzalverij. Maar waarom was het dan toch eeuwenlang een symbool van medische autoriteit en waarheid? Zat er een kern van waarheid in? Zo ja, waarom verloor het zijn status als een betrouwbare methode op zoek naar waarheid?
Cato en Zoë
Deze twee geneeskunde studenten hebben zich gestort op het uitpluizen van medische desinformatie op social media: veroorzaakt anticonceptie onvruchtbaarheid? Vaak hebben ze de beste bedoelingen, de tiktokkers die medische ervaringen, theorieën en conclusies delen. Toch kunnen ze er behoorlijk naast zitten, met potentieel ernstige gevolgen voor hun vele kijkers. Tijdens de borrel dagen Zoë en Cato je uit om zelf te ervaren hoe snel je iemand op zijn blauwe ogen gelooft.
Praktische informatie
Wanneer: Dit evenement vindt plaats op maandag 16 november 2026. Vanaf 18.30 gaan de deuren open en het programma begint om 19.00 uur. Om 21.30 is het evenement afgelopen.
Waar: Bij Rijksmuseum Boerhaave
Kosten: Het bijwonen van het avondprogramma is gratis op vertoon van een geldig entreebewijs. Dat is bijvoorbeeld een ticket voor het museum of geheel gratis als je een Museumkaart of studentenkaart hebt. Koop je ticket online met korting, kijk hier voor de toegangsprijzen.
Klik hieronder om je aan te melden.
