Terug naar Zoeken in de collectie
Vulpen van Einstein met briefje van Ehrenfest
Maker: Waterman Co., L.E.; New York

Periode: 1905-1912

Afmetingen: H: 1cm, B: 18cm, D: 5cm

Inventarisnummer: V34180

Einsteins vulpen
Paul Ehrenfest, in Leiden de opvolger van Lorentz, en Albert Einstein waren boezemvrienden. In de winter van 1912, kort voor zijn benoeming, had Ehrenfest Einstein in Praag opgezocht en was diep onder de indruk geraakt. Van zijn kant logeerde Einstein graag in de Witte Rozenstraat, waar de Ehrenfestst in 1914 een witte villa hadden betrokken. Ze bespraken er de kwantumtheorie, speelden duetten voor piano en viool en gingen op bezoek bij Lorentz, hun beider idool. Zelfs mocht Einstein bij Ehrenfest thuis pijp roken. In 1919 nodigde Ehrenfest, na zijn collega’s te hebben geconsulteerd, Einstein uit de overstap naar Leiden te maken. Geld speelde geen rol – "ons maximum salaris van 7500 gulden is jouw minimum" - en collegeverplichtingen waren er niet. Ook mocht Einstein reizen zoveel hij wilde en over de taal hoefde hij zich geen zorgen te maken: wat hij aan Nederlands nodig had, leerde hij binnen twee weken. Ehrenfest: "Antwoord me per omgaande: ‘Hm, wat je me voorstelt is zo stom nog niet’." Maar Einstein wilde Max Planck niet voor het hoofd stoten en bleef in Berlijn. Daarop bood Ehrenfest hem aan bijzonder hoogleraar te worden, waarbij hij jaarlijks drie à vier weken in Leiden zou verblijven. Het idee van ‘een komeetachtig bestaan in Leiden’ sprak Einstein aan.
Het duurde even voor de formaliteiten geregeld waren – intussen werd Einstein op een bijeenkomst in de Berlijnse Philharmonie uitgemaakt voor publiciteitsgeile hond, plagiator, bedrieger en wetenschappelijke Dadaïst – maar op 27 oktober 1920 was alles rond en kon Einstein in het Academiegebouw aan het Rapenburg zijn inaugurele rede houden.
Sindsdien kwam Einstein regelmatig voor een korte periode naar Leiden. Bij een van de eerste gelegenheden, in 1921, schonk hij Ehrenfest zijn vulpen. Die was er zeer mee verguld en schreef op een briefje: ‘Deze vulpen heeft Einstein jarenlang gebruikt en in ieder geval de periode van 1912 tot 1921 – zodat al zijn ontwerpen en berekeningen betreffende de algemene relativiteitstheorie en de zwaartekracht in dit tijdvak met deze pen geschreven zijn. Hij schonk mij deze in 1921.
P. Ehrenfest.’

Zoek op